Barkod Tescili

Nedir Bu Barkod?

Kısaca; genelde dikdörtgen biçiminde olan, birbirine paralel çizilmiş inceli kalınlı çizgilerden ve bu çizgilerin arasındaki boşluklardan meydana gelen , siyah çubukların oluşturduğu bir sembole Barkod diyoruz. Barkod’lar sayesinde bilgisayara otomatik veri girişi hızlı bir şekilde sağlanmaktadır. Günümüzde pek çok alanda kullanılmaya başlanmıştır. (Gazete, dergi, kitap ,ilaç, gıda vs.)

Çizgiler Ne Anlam İfade Ediyor?

Konuya geçmeden önce sizlere bir tavsiyede bulunmak istiyorum. Bu konuyu daha iyi anlamanız için üzerinde Barkod olan bir ürünü yanınızda bulundurabilirsiniz?

Üncelikle bilmeniz gereken şey; bu çizgiler sadece ürünün referans numarasını içerir. Herkesin sandığı gibi ürünün fiyatı ve ürün hakkındaki bilgileri içermez. Bu bilgiler bilgisayarda kayıtlıdır.

Barkod tarandığı zaman sinyal sistemdeki bilgisayara ulaşır. Bilgisayarda girilen Barkod numarasına göre ürünün fiyatını kasaya yansıtır. Eğer barkod’larda fiyat belli olsaydı, ürün fiyatı ne zaman değişse, ürünün barkodu da her fiyat değişiminde değişecekti. Bu da maliyet ve zaman açısından çok büyük kayıplara neden olacaktı.

Peki öyleyse fiyat değiştiği zaman bu değişiklik nasıl yapılıyor? Cevabı çok basit; fiyat bilgileri bilgisayarda kayıtlı olduğu için; bilgisayardaki fiyat bilgisini değiştirmek yeterli olacaktır.

Barkod da iki bölüm vardır. Birincisi bizim gördüğümüz rakamlar; ikincisi ise makinenin taradığı çizgiler. Bunları ileriki bölümlerde daha detaylı anlatacağım.

Barkod Çesitleri Nelerdir?

Çok değişik Barkod çesitleri vardır. Bunlardan bazıları:

• UPC(Universal Product Code),
• EAN,
• EAN-13,
• EAN-8,
• Code 39,
• Code 93,
• Code 128,
• JAN(Japanese Article Number).

En çok kullanılanlar UPC ve EAN'dır. UPC numaralama sistemi Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinde, EAN-13 numaralama sistemi ise Avrupa ve Türkiye’de kullanılmaktadir.

 

ITF(Interleaved 2 of 5)

ITF, yüksek hacimli baskı işlemlerinde, lojistik(paketleme, kutulama) ve kuyumculuk gibi minyatür etiketlerin kullanımı alanında kullanılmaktadır. 1987 yılında lojistik alanında standart haline gelmiştir(JIS-X-0502).

CODE39

CODE39,Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı(DoD) tarafından Askeri Standartlarda kullanılmaktadır. Dünya çapında ise AIAG(Automotive Industry Action Group) ,ODETTE ve EIAJ(Electronic Industries Association of Japan) tarafından kullanılmaktadır. İşlenebilir veriler sayılar (0~9),semboller (-,space,$,/,+,%,.),harfler(A~Z) ve başlama/bitiş olarak ise (*) karakteridir.

 

EAN-13 Barkod Sistemi

EAN-13 sistemi UPC sisteminden türetilmiş bir Barkod sistemidir. UPC sistemi sadece Amerika ve Kanada’da kullanıldığı için uluslararası pazarlarda kullanılmaya müsait değildir.

EAN İngilizce “European Article Number” kelimelerinin kısaltılmış halidir. EAN'nin yayınladığı bildirgeye göre 2005 yılından sonra Amerika ve Kanada’da EAN uluslararası Barkod sistemine geçis yapacaktır. EAN sistemi bakkaliye ürünleri başta olmak üzere perakende satılan ürünlerin numaralandırılmasinda kullanılmaktadır. Ayrica Kitap (ISBN) ve periyodiklerin (ISSN) numaralandırılmasinda da kullanılmaya başlanmıştır.

EAN-13 sistemi 13 haneden oluşur.

ÜLKE veya SİMGE KODU: Her ülkenin kendine ait bir kodu vardır. Türkiye’nin kodu 869 dur. FİRMA KODU: Ürünün üreticisi olan Firma kodunu gösterir. Ülke kodundan sonra gelen 4 hanedir. Bu kod TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birligi) bünyesinde bulunan Mal Numaralandırma Merkezi’nden alınır.

ÜRÜN KODU: Firma kodundan sonra gelen 5 hanedir. Ürünü tanımlayan mamul kodudur.

KONTROL KODU: En son rakamdır. Kontrol kodudur. Bu kod diğer rakamların hatalı okunmasını engellemek için belli bir formülle hesaplanan kontrol sayısıdır.

Kontrol Kodunun Hesaplanması

Barkod tarayıcı makinası barkodu okuduğunda bazı matematiksel hesaplar yaparak okuduğu kodun doğru olup olmadığını kontrol eder. Bunun içinde kontrol kodunu kullanır. İsterseniz daha iyi öğrenmeniz için bunu bir örnekle açıklayalım.

Diyelim ki 9799753293685 koduna sahip bir ürün tarayıcıdan geçirildi. Yapılan hesaplamalar ve kontrol aynen asağıdaki gibidir.

1. Sağdan başlayarak ilk hane tek olmak üzere tüm haneler tek çift diye ayrılırlar.
2. Tek hanedeki sayılar toplanır ve 3 ile çarpılır. (7+9+5+2+3+8) x 3 = 102
3. Çift hanedeki sayılar toplanır. 9+9+7+3+9+6 = 43
4. Her iki rakam toplanır ve 10 sayısının katına ulaşmak için gerekli sayı eklenir. 102 + 43 = 145 + 5 =150

Barkod tarayıcı makinası barkodu okuduktan sonra yukarıda anlattığım işlemleri yapar. Eğer bulduğu kontrol kodu, okuduğu kontrol koduyla aynıysa, Barkod doğru okunmuş demektir. Yanlışsa tekrar okunması için uyarı verilecektir.

Barkod üzerinde yer alan Çizgi ve Boşlukların Anlamlandırılması

Siyah çizgiler "1" sayısını, boşluklar ise "0" sayısını temsil ederler. En ince siyah çizgi bir birim (1) iken, en kalın siyah çizgi dört birime (1111) denk gelir. Aynı şekilde en ince boşluk bir birim iken (0), en kalın boşluk dört birim (0000) demektir.

Bir barkodun başında ve sonunda "101" değerine eşit olan baslangıç ve bitiş kodları vardır. Ortada ise "01010" değerini veren daha uzunca Barkod bulunur.

Bir barkodu çözümlemek için asağıdaki tablolardan ve bilgilerden faydalanmamız gerekecek. Ama bunu bence bir örnekle açıklayalım ki daha anlaşılır olsun.

Mesela 9799753293685 barkodunu çözmeye çaışalım. Bu barkodu çizgi ve boşlukların kalınlıklarına göre, en ince çizgi veya boşluk 1 birim, en kalın çizgi veya boşluk 4 birim olduğunu düşünerek çözelim. Unutmayın ki çizgiler 1, boşluklar 0 olacaktır.

Burada 10. satıra bakıldığında, ikinci hanenin tek olduğunu görürüz. Firma kodundaki haneler ise sırasıyla çift-çift-tek-çift-tek şeklindedir.

Daha sonra asağıdaki tabloyu kullanarak her koda denk gelen sayıyı bulabiliriz.

Bu tabloya göre barkodun çözülmüş hali aşağıdaki gibidir.